İŞÇİ KOYUNLAR

DOĞAN ERTAN

Otomotiv devi Volkswagen, Polonya’nın Poznań kentindeki fabrikasına enerji sağlayan dev güneş santralinde sıra dışı bir projeye imza attı. 18,3 megavatlık tesisin bakımını artık çim biçme makineleri değil, 100 koyundan oluşan sürü üstleniyor. Proje hem enerji hem tarımı aynı arazide buluşturan agrivoltaik modele örnek oluyor.

Santralde ‘Doğal İşçiler’ Görevde
Berlin merkezli Quanta Energy tarafından kurulan santralde 31 binden fazla güneş paneli bulunuyor. Panellerin altında büyüyen otları kontrol etmek için mekanik ekipmanlar yerine koyunlar sahaya sürüldü. Sürü, panellerin arasında dolaşarak bitki örtüsünü doğal yollarla buduyor. Böylece hem bakım maliyeti hem de fosil yakıt tüketimi azalıyor.

Fabrikanın %25’i Güneşten, Güneşli Günlerde %100
Tesiste üretilen elektrik, VW e-Crafter gibi ticari elektrikli araçların üretildiği Poznań fabrikasına aktarılıyor. Güneşli günlerde fabrika tüm elektriğini santralden karşılayabiliyor. Yıllık ortalamada ise santral, fabrikanın toplam tüketiminin yaklaşık %25’ini tek başına üstleniyor.

Aynı Arazide Enerji ve Tarım: Agrivoltaik Model
Koyunların otlatılması, güneş enerjisi ile tarımı birleştiren agrivoltaik sistemin parçası. ABD ve Birleşik Krallık’ta yaygınlaşan modelde araziden çift yönlü fayda sağlanıyor. Volkswagen, Poznań’daki uygulamayı bilimsel araştırmalarla desteklenen “gelişmiş endüstriyel agrivoltaik” örneklerinden biri olarak gösteriyor.

Bilim İnsanları Sahada: Toprak, Gölge ve Biyoçeşitlilik Takipte
Projenin araştırma ayağını Poznań Yaşam Bilimleri Üniversitesi yürütüyor. Uzmanlar koyunların toprak kalitesi, bitki örtüsü, biyolojik çeşitlilik ve mikroiklim üzerindeki etkisini ölçüyor. Merak edilen konulardan biri de panellerin oluşturduğu gölgenin, yaz aylarında hayvanların sıcaklık stresini azaltıp azaltmadığı. Elde edilecek veriler, gelecekteki büyük güneş santrallerinin tasarımına yön verecek.

Çim Biçme Makinelerine Veda Yakın mı?
Geniş arazilerde mekanik biçme hem maliyetli hem de emisyon yaratıyor. Koyunlarla doğal otlatma, bakım giderlerini düşürürken karbon ayak izini de küçültüyor. Ayrıca farklı bitki türlerinin gelişmesine izin verilmesi, böcekler ve yaban hayatı için yeni yaşam alanları oluşturuyor.

‘Koyunlar Ortama Hemen Alıştı’
Sürünün sahibi Justyna Nowak-Gajek, koyunların küçük gruplar halinde araziye dağılarak sakin şekilde otladığını belirtti. Hayvanların sonbahar boyunca santralde kalacağı açıklandı. Geniş alana yayılmaları, kendilerini güvende hissettiklerinin göstergesi olarak yorumlanıyor.

Sonuç: Otomotiv + Yenilenebilir Enerji + Tarım
Volkswagen’ın 100 koyunluk “doğal bakım ekibi”, sürdürülebilirlik konusunda otomotiv ve enerji sektörüne ilham veren örneklerden biri oldu. Proje, büyük ölçekli güneş santrallerinde arazi kullanımını yeniden düşünmek için önemli bir saha laboratuvarı sunuyor.