Nöbetçi Eczaneler
Takvimler 29 Ekim 1923’ü gösterirken, Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde Türkiye, Cumhuriyet’in ilanı ile inkılapların peşi sıra geleceği tarihi bir döneme başladı.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün en büyük inkılabı olan Cumhuriyet, bundan 102 yıl önce ilan edildiği dönemde kamuoyunda coşkuyla karşılandı.
Osmanlı İmparatorluğu, 1876’ya kadar mutlak monarşi, 1876-1878 ve 1908-1918 arasında ise meşruti monarşi ile yönetildi. I. Dünya Savaşı’nın ardından Anadolu’nun işgal edilmesi, halkı Mustafa Kemal Paşa önderliğinde Millî Mücadele’yi başlatmaya yöneltti. Ekim 1922’de Türk milleti zaferle sonuçlanan bu mücadeleyle bağımsızlığını pekiştirdi.
23 Nisan 1920’de Ankara’da toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 20 Ocak 1921’de kabul ettiği Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile egemenliğin millete ait olduğunu ilan etti ve 1 Kasım 1922’de saltanatı kaldırdı. Bu tarihten itibaren ülke, meclis hükûmeti sistemiyle yönetildi.
“Cumhuriyet” Kelimesi ve İlan Süreci
Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyet fikrini ilk kez 20 Temmuz 1919’da Erzurum’da dile getirdi. 27 Ekim 1923’te ise İcra Vekilleri Heyeti’nin istifası ve yeni bir kabinenin kurulamaması üzerine Atatürk, İsmet İnönü ile birlikte hazırladığı yasa değişikliği tasarısını TBMM’ye sundu. Yapılan değişikliklerin kabulü ile 29 Ekim 1923’te Türkiye Cumhuriyeti resmen ilan edildi.
Toplumsal ve Yasal Hazırlıklar
Atatürk, Cumhuriyet’i ilan etmeden önce ülkenin şartlarını hazırladı, ardından toplumsal ve siyasal alanda reformları hayata geçirdi. Milli Mücadele boyunca milli irade ve hakimiyet ön planda tutuldu, kanunlar peş peşe çıkarıldı. 29 Ekim 1923’te Meclis’te yapılan uzun oturumlar sonucunda Cumhuriyet ilan edildi ve Ankara’da 101 pare top atılarak halk duyuruldu.
Bayramın Resmîleşmesi
İlan edildiği dönemde 29 Ekim henüz resmi bayram değildi; halk kutlamaları kendi inisiyatifiyle düzenledi. Ertesi yıl, 26 Ekim 1924’te çıkarılan 986 sayılı kararname ile Cumhuriyet’in ilanı özel bir program ve top atışlarıyla kutlanmaya başladı. 2 Şubat 1925’te ise Dışişleri Bakanlığı’nın önerisiyle, 29 Ekim’in millî bayram olarak kabul edilmesine yönelik yasa teklifi TBMM tarafından kabul edildi. Böylece Cumhuriyet Bayramı, 1925’ten itibaren hem yurtiçinde hem de yurt dışındaki temsilciliklerde resmi olarak kutlanmaya başladı.